مقاومت آنتی بیوتیکی چیست
هادی نژاد  ۱۳۹۶/۱۰/۰۱ | ۰ | ۱۳۳v

مقاومت آنتی بیوتیکی چیست

حقیقت‌هایی در رابطه با مقاومت آنتی بیوتیکی

آنتی بیوتیک یک منبع باارزش دارویی است که برای درمان عفونت‌های باکتریایی مورداستفاده قرار می‌گیرد و استفاده از آن در انسان و حیوانات تنها با تجویز پزشک و کارشناسان بهداشتی مجاز است و باید در یک دوره درمانی کامل استفاده شود. 

بیماری‌های عفونی همواره یک تهدید جدی برای سلامت محسوب می‌شوند. با کشف آنتی بیوتیک، مرگ ناشی از بیماری‌های عفونی کاهش قابل‌ملاحظه‌ای داشته است؛ ولی با استفاده نابجای آنتی بیوتیک و مقاومت در برابر آن، این بیماری‌ها در حال بازگشت هستند. با توجه به افزایش مقاومت در برابر آنتی بیوتیک، جهان نیاز مبرمی به تغییر الگوی مصرف و تجویز این منبع باارزش دارویی دارد. درصورتی‌که مصرف دارو با همین الگو باقی بماند، حتی تولید و توسعه داروهای جدید نیز نمی‌تواند مانع از افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی باشد. علاوه بر عدم استفاده خودسرانه از آنتی بیوتیک، اقداماتی برای کاهش گسترش عفونت از طریق واکسیناسیون منظم، شستن مرتب دست‌ها و توجه به بهداشت مواد غذایی ضروری است.

مقاومت ضد میکروبی (Antimicrobial resistance) به مقاومت یک میکروارگانیسم (شامل باکتری، قارچ، ویروس و انگل) در برابر داروهای ضد میکروبی، برای درمان عفونت ناشی از آن گفته می‌شود. زمانی که این میکروارگانیسم‌ها نسبت به داروهای ضد باکتری، ضد قارچ و ضدویروس مقاوم شوند، داروهای استاندارد بی‌اثر می‌شوند، عفونت در بدن باقی می‌ماند و به‌راحتی منتقل می‌شود. تکامل گونه‌های مقاوم یک پدیده طبیعی است و زمانی رخ می‌دهد که میکروارگانیسم به‌اشتباه تکثیر شود یا صفات مقاوم بین چند میکروارگانیسم ردوبدل شود. استفاده مکرر و نابجا از آنتی‌بیوتیک، یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش باکتری‌های مقاوم به دارو هستند. باید در نظر داشت که آنتی‌بیوتیک فقط قادر به درمان عفونت‌های باکتریایی است و به‌هیچ‌عنوان در برابر عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی، گلودرد و آنفلوانزا مؤثر نیست.

چرا مقاومت در برابر درمان‌های ضد میکروبی به یک نگرانی جهانی بدل شده است؟

مقاومت آنتی‌بیوتیکی به یک معضل جهانی بدل شده و همین امر کارشناسان سازمان جهانی بهداشت را به ایجاد کمپینی برای مقابله با این معضل واداشته است.

در سال 2012 میلادی، سازمان جهانی بهداشت گزارشی را مبنی برافزایش مقاومت به داروهای ایدز ارائه کرد. این گزارش پیام‌آور این مطالب بود که کنترل این بیماری مهلک با داروهای رایج، اثربخشی کمتری دارد و باید به سمت داروهای پرهزینه‌تر حرکت کرد.

در سال 2013 میلادی، 480 هزار مورد جدید بیماری سل مقاوم به دارو در 100 کشور گزارش شد که به معنی دوره‌های درمان طولانی‌تر و اثربخشی کمتر داروهای فعلی بود.

در بخش‌هایی از مکونگ در ویتنام، مقاومت به بهترین داروی ترکیبی درمان مالاریا گزارش شد که بزرگ‌ترین دستاورد درمان مالاریا را به مخاطره کشاند.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، نسبت بالایی از باکتری‌های مقاوم به آنتی بیوتیک که سبب عفونت‌های شایعی مانند عفونت‌های دستگاه ادراری، ذات‌الریه و عفونت‌های خون می‌شوند، وجود دارند. ناکارا بودن دارو نسبت به عفونت به معنای افزایش نرخ ناتوانی و مرگ و تحمیل هزینه‌های هنگفت در حوزه بهداشت است.

حقایقی در مورد مقاومت آنتی بیوتیکی

  • مقاومت آنتی بیوتیکی به بزرگ‌ترین تهدید سلامت جهانی و امنیت غذایی تبدیل شده است.
  • مقاومت آنتی بیوتیکی تمام افراد جهان را با هر سنی تهدید می‌کند.
  • درمان بیماری‌های عفونی مانند سل و ذات‌الریه براثر افزایش مقامت نسبت به آنتی بیوتیک بسیار دشوارتر از قبل شده است.
  • مقاومت آنتی بیوتیکی یکی از مهم‌ترین دلایل بستری طولانی‌مدت در بیمارستان است و بودجه سنگینی را به بیمار و جامعه تحمیل می‌کند.
  • یک مطالعه جدید نشان می‌دهد عفونت‌های مقاوم در برابر دارو در حال افزایش هستند و پیش‌بینی می‌شود که قربانیان آن روزبه‌روز افزایش یابد و تعداد مرگ‌ومیر ناشی از آن در سال 2050 میلادی، بیشتر از سرطان باشد.
  • ای کولای (E. coli)، مالاریا و سل در سال جاری حدود 700 هزار قربانی داشتند که در صورت عدم درمان و اتخاذ راهکارهای مؤثر، این آمار به 10 میلیون نفر می‌رسید.
  • عفونت‌های مقاوم در برابر دارو نه‌تنها بیماران بیشتری را به سمت مرگ هدایت می‌کند؛ بلکه در سطح جهانی هزینه‌ای حدود 100 تریلیون دلار دربر خواهد داشت.
  • آنتی بیوتیک‌های استفاده‌شده در شاخه کشاورزی، عامل اصلی این معضل است.
  • در بسیاری از کشورها، آنتی بیوتیک‌های استفاده‌شده در حیوانات، بیشتر از انسان است.
  • ضایعات شرکت‌های تولیدکننده داروهای ضد میکروبی که اغلب وارد آب می‌شوند نیز یکی دیگر از معضلات جدی در این زمینه است.

مهم‌ترین راهکارهای مقابله با معضل باکتری‌های مقاوم به آنتی بیوتیک کدام است؟

  • افزایش اطلاعات درزمینه‌ی بیماری‌ها، درمان‌های رایج و اثربخشی داروها: برای اولین قدم باید اطلاعات دقیقی در مورد درمان‌های رایج و اثربخشی آن به دست آورد تا بتوان موارد نابجای استفاده از آنتی‌بیوتیک را تشخیص داد؛ زیرا همان‌طور که گفته شد، مصرف نابجا یا خودسرانه آنتی‌بیوتیک، مهم‌ترین علت مقاومت آنتی بیوتیکی است.
  • توقف استفاده از آنتی‌بیوتیک در مزارع و دامداری‌ها: استفاده از آنتی‌بیوتیک در مزارع و دامداری‌ها، یکی از مهم‌ترین روش‌های انتقال به انسان است. در بسیاری از کشورها راهکارهایی برای جلوگیری از آنتی‌بیوتیک در مزارع، دامداری‌ها و حوضچه‌های پرورش ماهی صورت گرفته است.
  • عدم تجویز آنتی بیوتیک در بیماری‌های انگلی، قارچی و ویروسی
  • استفاده از دوره کامل آنتی‌بیوتیک
  • توسعه داروهای مختلف

14 تا 20 نوامبر باهدف افزایش آگاهی از میکروارگانیسم‌های مقاوم به آنتی بیوتیک و تشویق برای اتخاذ بهترین شیوه مقابله با این معضل در میان عموم مردم، کارکنان حوزه بهداشت و سیاست‌گذاران، هفته جهانی آگاهی در مورد آنتی‌بیوتیک نامیده شده است. این دومین بار است که چنین مناسبتی برای مقابله با رشد میکروارگانیسم‌های مقاوم در برابر آنتی‌بیوتیک و داروهای ضد میکروبی دیگر شکل می‌گیرد و شروع آن با تائید در شصت و هشتمین مجمع جهانی بهداشت در ماه می سال 2015 بوده است.


منبع:

بعدی قبلی