راهنمای جامع پوکی استخوان
هادی نژاد  ۱۳۹۶/۱۰/۰۱ | ۰ | ۱۵v۰

راهنمای جامع پوکی استخوان

آنچه باید در مورد علائم و راه های درمان پوکی استخوان بدانید

پوکی استخوان چیست؟

در 30 سالگی استخوان‌ها بسیار محکم هستند ولی پس از آن به تدریج تراکم استخوان کم می شود و فرد به پوکی استخوان (به انگلیسی Osteoporosis) مبتلا خواهد شد. آمارها نشان می دهد بیش از 10 میلیون آمریکایی پوکی استخوان دارند که منجر به از دست دادن بخش مهمی از استخوان‌ها و افزایش احتمال شکستگی می‌شود.

 

پوکی استخوان


علائم پوکی استخوان

تا زمانی که فرد شکستگی یا تغییر وضعیت جسمی قابل توجهی نداشته باشد ممکن است متوجه این بیماری نشود یعنی بخش قابل توجهی از استخوان‌هایش را بدون دلیل خاصی از دست بدهد. کمر درد ناشی از تغییر وضعیت مهره‌های کمر، از اولین علائم پوکی استخوان به شمار می رود. 

 

کلسیم


شکستگی ناشی از پوکی استخوان

سالانه 1.5 میلیون شکستگی بر اثر پوکی استخوان گزارش می‌شود. رایج‌ترین نوع آن، شکستگی فشاری ستون فقرات است (شکستگی‌های کوچک مهره‌های کمر که باعث تغییر شکل ستون فقرات می‌شود.)

شکستگی لگن منجر به مشکلات حرکتی و حتی باعث افزایش خطر مرگ می‌شود. شکستگی مچ دست، لگن و سایر شکستگی‌ها نیز در افراد مبتلا به پوکی استخوان رایج است.

 

یائسگی


علت پوکی استخوان

استخوان‌های ما در طول زندگی دائماً در حال بازسازی هستند. استخوان‌ها از کلاژن (پروتئینی که چهارچوب اساسی را تشکیل می‌دهد) و کلسیم فسفات (ماده‌ معدنی که استخوان را سفت می‌کند) ساخته شده است. هر چه سن بالاتر می‌رود استخوان‌هایی که از دست می‌دهیم بیش‌تر از مقداری است که بازسازی می‌شود. بیشترین تغییر در تراکم استخوان‌ زنان، 5 تا 7 سال بعد از یائسگی به وجود می‌آید.

 

علائم پوکی استخوان


آیا همه دچار پوکی استخوان می شوند؟

از دست دادن استخوان با افزایش سن امری طبیعی است اما مقدار آن در افراد مختلف فرق می‌کند و اینکه همه دچار پوکی استخوان نمی‌شوند. هرچه سن بیشتر می‌شود احتمال ابتلا به پوکی استخوان نیز بیشتر می‌شود. استخوان‌ زنان نسبت به مردان نازک‌تر است و همچنین تراکم استخوان زنان بعد از یائسگی به سرعت کاهش پیدا می‌کند. پس تعجب آور نیست که 80 درصد افرادی که در آمریکا پوکی استخوان دارند، زن هستند.

 

عوامل پوکی استخوان


عوامل پوکی استخوان که نمی‌توان کنترل کرد

زنانی که لاغر هستند استخوان بندی کوچک‌تری دارند و احتمال ابتلا به پوکی استخوان در آن‌ها بیشتر است. همچنین علت پوکی استخوان می‌تواند ارثی نیز باشد. این بیماری در میان سفید پوستان و آسیایی‌ها شایع‌تر است. البته در بین سیاه پوستان نیز دیده می‌شود. برخی بیماری‌ها مانند دیابت نوع 1، روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید)، التهاب روده و اختلالات هورمونی نیز باعث از دست دادن استخوان‌ها می‌شود.

 

تراکم استخوان


عوامل پوکی استخوان که می‌توان کنترل کرد

سیگار کشیدن، کم تحرکی، رژیم غذایی فاقد کلسیم و ویتامین C کافی از عوامل ایجاد پوکی استخوان می‌باشند. کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدالتهابی برای درمان آسم و سایر بیماری‌ها خطر از دست دادن استخوان‌ها را افزایش می‌دهند. اختلالاتی مانند بی‌اشتهایی یا پرخوری عصبی نیز برای سلامتی استخوان‌ها مضر هستند.

 

پیشگیری از پوکی استخوان


آیا مردان نیز دچار پوکی استخوان می‌شوند؟

این بیماری در زنان شایع‌تر از مردان است اما مردان نیز در خطرند. در واقع 25 درصد از مردان بالای 50 سال دچار پوکی استخوان می‌شوند. این بیماری در مردان دیرتر تشخیص داده می‌شود چرا که اکثر افراد آن را بیماری زنانه می‌دانند و آزمایش نمی‌دهند.

 

درمان پوکی استخوان


آزمایش پوکی استخوان

یک آزمایش دقیق و بدون درد می‌تواند قبل از بروز بیماری اطلاعاتی از سلامتی استخوان‌هایتان در اختیارتان بگذارد. سنجش تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) یا سنجش استخوان با استفاده از اشعه‌ی کمی استحکام استخوان‌ها را می‌سنجند.

 

سنجش تراکم استخوان (DXA)

اگر این شرایط در فردی دیده شود دکتر سنجش تراکم استخوان را توصیه می‌کند:

  • فرد بالای 50 سال باشد و یک استخوان شکسته داشته باشد.
  • زنان بالای 65 سال و مردان بالای 70 سال
  • زنانی که تازه یائسه شده‌اند یا مدتی از یائسگی آن‌ها گذشته است.
  • مردان بین 50-69 سال

DXA (جذب دوگانه‌ی اشعه‌ی X) با استفاده از دوز پایین اشعه‌ی X، در لگن و ستون فقرات تراکم استخوان را اندازه‌گیری می‌کند. این آزمون کمتر از 15 دقیقه طول می‌کشد.

 

پوکی استخوان


 T-Score چیست؟

نتایج T-Score این معانی را دارد:

-1.0 و بالاتر تراکم طبیعی استخوان را نشان می‌دهد.

بین 1.0- و 2.5- نشان دهنده‌ی چگالی کم استخوان است نه پوکی استخوان

2.5- یا پایین‌تر نشان دهنده‌ی پوکی استخوان

هرچه تراکم استخوان کمتر می‌شود، معیار T نیز کاهش می‌یابد.

 

یائسگی


ضرورت مصرف کلسیم 

پوکی استخوان تقریباً روی 9 میلیون زن به خصوص بعد از یائسگی تأثیر گذاشته و استخوان‌ها را ضعیف و شکننده می‌کند. مصرف کلسیم کافی به منظور حفظ استحکام استخوان‌ها ضروری است.

محققان بیش از 11000 زن را بررسی کرده و میزان کلسیم مصرفی آن‌ها را اندازه گرفته‌اند.

تحقیقات نشان داد 85% از زنان یائسه به طور متوسط 727 میلی گرم کلسیم در روز مصرف می‌کنند. یعنی 500 میلی گرم کم‌تر از مقدار توصیه شده برای زنان 50 سال به بالا.

 

داروهای پوکی استخوان کافی نیستند!

مطالعات اخیر نشان می‌دهند حتی زنانی که برای درمان پوکی استخوان دارو مصرف می‌کنند میزان کافی کلسیم و ویتامین D دریافت نمی‌کنند. کلسیم به ساخت استخوان‌های قوی‌تر کمک می‌کند و ویتامین D به بدن کمک می‌کند از کلسیم بهتر استفاده کند.

محققان معتقدند از هر 1100 زنی که برای درمان پوکی استخوان دارو مصرف می‌کنند تنها یک سوم از آن‌ها از مکمل‌های کلسیم (به منظور اثر بخشی بهتر داروها) استفاده می‌کنند.

وقتی از زنان پرسیده می‌شود که آیا مصرف کلسیم مهم است؟ همگی معتقدند که بسیار اهمیت دارد اما عمیقاً به آن اعتقاد ندارند.

در واقع بیشتر زنان در رژیم غذایی خود به مقدار کافی کلسیم مصرف نکرده و به جای آن مجبور می‌شوند از قرص کلسیم استفاده کنند.

همه‌ آزمایش‌های بالینی اثر بخشی داروهای پوکی استخوان را در ترکیب با مکمل‌های کلسیم تائید کرده‌اند. با این حال به بیشتر بیماران دارو بدون مکمل داده می‌شود.

 

قرص کلسیم


پیشگیری از پوکی استخوان

راه‌های زیادی برای پیشگیری از بیماری پوکی استخوان وجود دارند:

  • ورزش

ورزش‌های متحمل وزن، حداقل 3 تا 4 بار در هفته، بهترین راه برای جلوگیری از پوکی استخوان‌اند. پیاده ‌روی، آهسته دویدن، تنیس، رقص و همه‌ی ورزش‌های متحمل وزن همگی مفیدند.

 

درمان قطعی پوکی استخوان


  • رژیم غذایی سرشار از کلسیم

بهترین منابع کلسیم عبارت‌اند از شیر و فراورده‌های لبنی (کم چرب آن‌ها توصیه می‌شود)، کنسرو ماهی با استخوان مانند ساردین و سالمون، سبزی‌ها مانند کلم پیچ، کلم بروکلی، آب پرتقال غنی شده با کلسیم، نان با آرد غنی شده با کلسیم. 

 

رژیم غذایی پوکی استخوان


  • مکمل‌ها

کلسیم کربنات و کلسیم سیترات مکمل‌های خوب کلسیم‌اند.

 

عوارض پوکی استخوان


  • ویتامین D

بدن برای جذب کلسیم از ویتامین D استفاده می‌کند. روزی 20 دقیقه قرار گرفتن در برابر آفتاب ویتامین D مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند. همچنین می‌توان ویتامین D را از تخم مرغ، ماهی‌های چرب مانند سالمون، غلات و شیر غنی شده با ویتامین D و همچنین مکمل‌ها به دست آورد.

 

کلسیم


  • اقدامات پیشگیرانه‌ دیگر

از مصرف الکل و سیگار خودداری کنید. سیگار باعث می‌شود بدن هورمون استروژن که از استخوان‌ها محافظت می‌کند را کمتر ترشح کند. الکل زیاد به استخوان‌ها آسیب رسانده و خطر شکستگی استخوان‌ها را افزایش می‌دهد.

 

پوکی استخوان

 


منبع:

بعدی قبلی